Zmiany w programie „Czyste Powietrze” od 20 lipca: wyższe dotacje, ułatwienia formalne i korekty zasad wsparcia
Zwiększenie wsparcia na termomodernizację, skrócenie wymaganego okresu własności nieruchomości oraz usprawnienia w dokumentacji – to część zmian, które 20 lipca br. zaczną obowiązywać w programie Czyste Powietrze. Jak wskazano, modyfikacje mają ułatwić beneficjentom dostęp do dofinansowania wymiany nieefektywnych źródeł ciepła. Równolegle NFOŚiGW sygnalizuje kolejne planowane korekty w programie, w tym m.in. bon na audyt energetyczny. fot. Grzegorz Klatka / / FORUM
Zmiany w programie Czyste Powietrze – jak podkreślają przedstawiciele instytucji – mają przełożyć się na wzrost liczby wniosków, przy jednoczesnym utrzymaniu bezpieczeństwa zarówno po stronie beneficjentów, jak i wykonawców. – Chcemy, aby ten program rozwijał się jak najlepiej, ale też aby bezpieczeństwo po stronie wszystkich uczestników tego systemu było zachowane – zaznacza w rozmowie z agencją Newseria Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Robert Gajda, zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przypomina jednocześnie, że program miał pozostawać w trybie stałej ewolucji po reformie wdrożonej 31 marca 2025 roku. – 31 marca 2025 roku wprowadziliśmy program po reformie i zapowiadaliśmy, że będzie cały czas ewoluował, że będą następować kolejne zmiany i będziemy się wsłuchiwać w rynek czy to wykonawczy, czy beneficjentów, czy też w apele samorządowców i NGO-sów. Dlatego zdecydowaliśmy się na dokonanie tej małej reformy – wskazuje.
Jak wyjaśnia Robert Gajda, obecnie celem jest ułatwienie wejścia do programu, ponieważ sygnały z rynku wskazywały na kilka problemów. Za jedną z kluczowych zmian uznano rozszerzenie wyjątków od dotychczasowej zasady, zgodnie z którą warunkiem złożenia wniosku o dofinansowanie było posiadanie nieruchomości przez co najmniej trzy lata. Po zmianach z programu skorzystają także osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie, a ponadto właściciele lub współwłaściciele posiadający nieruchomość od co najmniej roku, jeżeli nabyli minimum 50 proc. udziałów w drodze zakupu lub darowizny od rodziców lub dziadków. W praktyce ma to przyspieszyć kierowanie wsparcia m.in. do nowych właścicieli starszych domów, które wymagają termomodernizacji.
W przypadku beneficjentów korzystających z prefinansowania przewidziano więcej czasu na wykonanie prac finansowanych zaliczką. – Ustandaryzowaliśmy też okres realizacji danej inwestycji przy prefinansowaniu. Jeżeli chodzi o KPO i FEnIKS, mieliśmy okres 180 dni, a w przypadku Funduszu Modernizacyjnego – 120 dni, więc zrównaliśmy ten termin do 180 dni. Czyli w sytuacjach, kiedy mamy do czynienia chociażby z warunkami pogodowymi, jak w tym roku, jest możliwość wydłużenia realizacji inwestycji ze 120 do 180 dni – tłumaczy Robert Gajda.
Kolejna zmiana, która zacznie obowiązywać 20 lipca, dotyczy zwiększenia o 10 proc. dofinansowania dla wybranych prac termomodernizacyjnych. Podwyższenie obejmie dotacje na ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych oraz na wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Wskazano, że podwyżka jest odpowiedzią na wzrost kosztów realizacji inwestycji w ostatnim czasie, przy czym zmiany nie modyfikują maksymalnych kwot dofinansowania ustalonych dla poszczególnych poziomów wsparcia.
Wprowadzono również rozwiązania, które mają usprawnić składanie dokumentów. – Ważnym elementem jest też możliwość wprowadzania wniosku bezpośrednio do generatora wniosków o dofinansowanie, czy to przez pełnomocników, czy beneficjentów. Co najważniejsze, jego wprowadzenie zakończy operator, który sprawdza, czy wniosek spełnia warunki dofinansowania. Przez to zyskujemy szybsze zajęcie się wnioskiem, nie marnujemy papieru na wypełnianie dokumentów. Każdy może z domu złożyć taki wniosek, a w sytuacji kiedy jest niepełny, dostaniemy informację od operatora, co trzeba uzupełnić – podkreśla zastępca NFOŚiGW.
Zmiany obejmują też dokumenty potwierdzające trwałe odłączenie starego źródła ciepła oraz dostosowanie przewodów kominowych. Od 20 lipca będą mogły je wystawiać nie tylko osoby posiadające tytuł mistrza kominiarskiego, lecz także osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, co – jak wskazano – ma ułatwić i przyspieszyć rozliczanie inwestycji.
Korektom poddano również zasady dotyczące urządzeń grzewczych objętych wsparciem. Spośród elektrycznych źródeł ogrzewania po 2026 roku program ma wspierać wyłącznie pompy ciepła. – Do końca tego roku będzie można jeszcze finansować urządzenia elektryczne razem z pompami ciepła. Od 1 stycznia 2027 roku zostają już tylko pompy elektryczne ciepła. Inne urządzenia elektryczne nie będą dofinansowywane. Dajemy prawie pół roku okresu przejściowego, żeby beneficjenci mogli się zastanowić nad innym źródłem ciepła. Rezygnujemy z dofinansowania kotłów elektrycznych, ale ich udział w programie był na poziomie 0,4 proc., więc mówimy to o bardzo niewielkiej grupie. Skupiamy się na tych urządzeniach, które są sprawdzone i najefektywniejsze ekologicznie – wyjaśnia Robert Gajda.
Ostatnia duża reforma programu weszła w życie 31 marca 2025 roku. Wówczas warunki uzyskania najwyższego poziomu dofinansowania powiązano z kryterium dochodowym oraz standardem energetycznym budynku, a także uruchomiono ogólnopolski system operatorów zapewniających bezpłatne wsparcie dla beneficjentów najwyższego i podwyższonego poziomu dofinansowania. Operatorzy programu bezpłatnie wspierają osoby o najniższych dochodach w przejściu przez ścieżkę dofinansowania, realizację przedsięwzięcia oraz jego rozliczenie. Jak podkreśla Robert Gajda, duża re
Podsumowując, zmiany wchodzące w życie 20 lipca br. obejmują m.in. większe wsparcie na wybrane elementy termomodernizacji, łatwiejsze spełnienie warunków dotyczących własności nieruchomości, ujednolicenie terminów realizacji przy prefinansowaniu oraz usprawnienia w obiegu dokumentów. Jednocześnie zapowiadane są kolejne modyfikacje programu, a NFOŚiGW wskazuje na kontynuację kierunku zmian zapoczątkowanych reformą z 31 marca 2025 roku.